بلند شدن و افزایش قد در کودکان و بزرگسالان با تغذیه و رژیم غذایی

افزایش قد جزئی از فرایند رشد است که تحت تاثیر عوامل وراثت و محیط رخ می‌دهد اما مهم‌ترین عامل تعیین‌کننده قد افراد مسائل ژنتیک است. میانگین قد والدین به علاوه عدد 5/6 در پسران و منهای عدد 5/6 در دختران، به عنوان قد مورد انتظار برای افراد محسوب می‌شود. در واقع تا زمانی که صفحات رشد استخوانی باز باشند- یعنی حدود 5 سال پس از بلوغ- می‌توان انتظار داشت که طول قد افزایش پیدا کند و بعد از آن دیگر با هیچ دارو یا غذایی نمی‌شود طول قد را افزایش داد.

عامل‌های تأثیرگذار بر تعیین قد

محیط و وراثت دو عامل تأثیرگذار بر بلندی قد به شمار می‌آید. در واقع برآیند تأثیر وراثت یا ژنتیک، عادت‌های غذایی ، غذای کمکی نوزاد و هورمون‌ها از یک سو و استرس از سوی دیگر به عنوان یگانه عامل کاهش دهنده قد، بلندی نهایی قامت فرد را تعیین می‌کند.

چه زمان قد کشیدن ما متوقف می شود؟

از نظر ژنتیکی طوری برنامه ریزی شده ایم که پس از اتمام دوران بلوغ قد کشیدن متوقف شود. در این نقطه، فعل و انفعالات پیچیده ژن ها، موادمغذی و هورمون ها به اوج خود می رسد. وقتی ژن ها با همکاری هم رشد بدن را به نقطه ای رساندند که قادر به تولید مثل باشد، هدف رشد به اتمام رسیده است. این اتفاق به طور متوسط در سن 16 سالگی برای دختران و 18 سالگی برای پسران می افتد.

نقش تغذیه بر روند رشد و نمو کودک چیست؟

پیروی از اصول تغذیه کودکان به طور صحیح بر روند رشد و نمو و سلامت قدی کودک تاثیر مستقیم دارد، یعنی می تواند موجب بلند قد تر شدن کودک و رسیدن به پتانسیل قدی ناشی از ژنتیک شود. بالطبع اگر کودک برنامه غذایی بی کیفیتی داشته باشد، به طول قدی لازم نمی رسد و از استانداردهای رشدی خود عقب می ماند.

والدین باید توجه داشته باشند که اگرچه تغذیه سالم در بیان خصوصیات ژنتیک فرزندشان اثر دارد اما قد صفتی است که توسط ژن های به ارث رسیده از والدین و حتی تاثیر ویژگی های ژنتیک یک نسل قبل تر (یعنی پدر و مادربزرگ ها) بیان می شود.

مواد غذایی مناسب برای بلند شدن قد

شیر یا ماست: نوجوانی دوره ی مهمی در ساخت اسکلت بدن است. بنابراین در این دوره باید کلسیم بیشتری جذب شود. یعنی اینکه روزانه 5 مرتبه مواد غذایی حاوی کلسیم مانند ماست یا پنیر و غیره مصرف شود. با همین کار ساده علاوه بلند قد بودن می توانید امیدوار باشید که دچار پوکی استخوان زودرس نشوید. بدون شک مصرف شیر برای کودکان کم سن ضروری است. اما نباید بعد از سنین کودکی از مصرف آن غافل شد. توجه داشته باشید که تا سن نوجوانی مصرف شیر برای رشد شما لازم و ضروری است. محصولات لبنی مواد مغذی مفیدی مانند کلسیم، آهن و پروتئین ها را به بدنتان می رساند که برای رشد از اهمیت بالایی برخوردار هستند. بنابراین توصیه می کنیم روزانه چندین نوبت محصولات لبنی اعم از ماست و شیر و پنیر و غیره مصرف کنید. به عقیده ی برخی متخصصان نوجوانان باید روزانه یک لیتر شیر مصرف کنند تا قد بلندی داشته باشند. والدین نیز باید با دقت زیادی تغذیه ی بچه های در حال رشد را زیر نظر داشته باشند و آن ها را راهنمایی کنند.

گوشت و ماهی: می دانیم که در دوران کودکی گوشت بین دندان ها گیر کرده و کلافه کننده است. اما نباید مصرف گوشت را کنار بگذارید. چون حاوی پروتئین است و این مواد مغذی بین 15 تا 20 درصد انرژی روزانه را تأمین می کنند. اما اگر به هر دلیلی میلی به مصرف گوشت قرمز ندارید بهتر است مصرف شیر، تخم مرغ و ماهی را افزایش دهید. این مواد غذایی حاوی پروتئین هستند و برای تقویت سیستم ایمنی بدن، کنترل هورمون ها، ساخت سلول های تشکیل دهنده ی عضلات و پوست شما کمک می کنند. پروتئین های گیاهی مانند عدس، نخود و لوبیا نیز تأثیر زیادی در افزایش جذب پروتئین دارند. یادتان باشد در سن نوجوانی بدن شما به آهن بیشتری نیاز دارد به خصوص اگر دختر خانم باشید. بنابراین مصرف مواد غذایی پروتئینی آهن خوبی نیز به بدنتان می رساند.

کاهش یا قطع مصرف تنقلات نامناسب: تنقلاتی مانند چیپس و پفک و سایر تنقلات شور به نوعی آفت قد کودکان محسوب می گردند. این مواد سبب افزایش سدیم خون می گردند. دفع سدیم اضافی سبب دفع متعاقب کلسیم و کاهش باز جذب آن از کلیه می گردد که ادامه این روند سبب تامین نشدن کلسیم مورد نیاز برای رشد استخوانی کودک می گردد. از سوی دیگر نوشیدنی های گازدار و شیرین مثل نوشابه ها به دلیل داشتن اسید فسفریک سبب اختلال در چرخه فسفر-کلسیم که تحت تنظیم هورمون های پاراتورمون ، کلسیتونین و ویتامین D است شده و جذب کلسیم را کاهش داده و دفع آن را می افزاید.

با به حداقل رساندن میان وعده ها ، اسنک ها و تنقلات شور و نوشیدنی های شیرین و گازدار و جانشینی آن ها با میان وعده های با ارزش مانند نان ، پنیر ، گردو ، آلوچه ها و لواشک های بهداشتی می توانید سبب ادامه رشد قدی کودک خود شوید.

میوه یا آب میوه: می رسیم به بخشی که علاوه بر خوش قد و قامت کردن شما به زیبایی پوستتان نیز کمک زیادی می کند. میوه ها یا آب میوه ها برای رشد و بلند قد شدن ما بسیار مفید هستند. این مواد غذایی سرشار از ویتامین C و مواد معدنی مورد نیاز بدن هستند که علاوه بر افزایش قد شما پوستتان را نیز زیباتر می کنند.

سبزیجات: آهن ترکیبی در بدن است که وظیفه ی حمل اکسیژن خون به سمت سلول های بدن را بر عهده دارند. فیبرها نیز از ترکیبات مفید موجود در سبزیجات هستند که برای هضم بهتر غذا لازم هستند. این ترکیبات مغذی در حین رشد و هم در تمام سال های زندگی برای تغذیه ی عضلات و مغز و همچنین داشتن بدنی سالم مورد نیاز خواهند بود. بنابراین برای بلند قد بودن و مهم تر از آن سالم بودن از دوازده سالگی مصرف مواد غذایی سرشار از آهن و فیبرها مانند بروکلی، اسفناج، نخود، عدس و نخودفرنگی و غیره را افزایش دهید. قانون 5 میوه و سبزی در طول روز را به خاطر بسپارید. از هر فرصتی برای مصرف میوه و سبزیجات بیشتر استفاده کنید تا ویتامین ها و مواد معدنی مورد نیاز برای رشد را کسب کنید.

ویتامین D: شاید دریافت کلسیم و سایر املاح در کودک شما بالا باشد اما باید به خاطر داشته باشید دریافت کافی ویتامین D از اهمیت بسیار بسیار بالای در فرآیند جذب و مورد استفاده قرار گرفتن کلسیم و چرخه کلسیم و فسفر دارد بنابراین در معرض آفتاب قرار گرفتن کودک شما برای تولید ویتامین D در حدود 10 تا 15 دقیقه در روز (آفتاب میانه روز) تقریبا نیاز به ویتامین D را مرتفع می سازد اما ممکن است نیاز به مکمل در برخی کودکان احساس شود. منابع غذایی ویتامین D شامل زرده تخم مرغ ، جگر و گوشت است.

استخوان‌سازها را بشناسید

پروتئین از اجزای اصلی مورد نیاز برای رشد است که باید در رژیم غذایی کودکان و نوجوانان گنجانده شود که البته نوع حیوانی پروتئین ارجحیت دارد؛ گوشت و تخم‌مرغ منبع اصلی تامین پروتئین حیوانی است.

کلسیم عنصر اصلی در ترکیب استخوان بوده و بدون حضور مقدار مناسب آن در رژیم غذایی، رسیدن به بالاترین ظرفیت وراثت طول استخوانی میسر نیست.

علاوه بر کلسیم دریافت مناسب روی ، آهن ، منیزیم ، منگنز و آهن نیز در رشد مناسب استخوان ها از اهمیت بسیاری برخوردار است که برای دریافت کافی انها لازم است کودک شما به میزان کافی از گوشت و مواد پروتئینی و سبزیجات مناسب تغذیه نماید.

منابع:

باشگاه خبرنگاران جوان، دکتر مهرزاد غلامپور، نمناک، بیتوته، af-ghad.mihanblog

 

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *