تغذیه بیماران نارسایی کلیه (غذاهای مفید و مضر برای کلیه‌ها)

نارسایی کلیه در پزشکی به شرایطی که در آن کلیه نتواند به طور منظم عمل کند گفته می‌شود و به معنی کاهش شدید عملکرد کلیه هاست. این بیماری زمانی اتفاق می‌افتد که آسیب به کلیه‌ها آنقدر شدید می‌شود که کارکرد این اندام‌ها به کمتر از ۱۰ درصد حد طبیعی می‌رسد. هنگامی که چنین وضعیتی رخ می‌دهد کلیه‌ها تقریبا دیگر نمی‌توانند مواد زائد بدن را دفع و مایعات بدن را تنظیم کنند. موضوع نارسایی کلیه و ارتباط آن با رژیم غذایی بحث مهم و پیچیده‌ای است و تنظیم رژیم غذایی فردی که مبتلا به نارسایی کلیه است باید حتما توسط یک متخصص تغذیه انجام شود.

وظایف کلیه

یکی از مهمترین دستگاه گوارش که به شکل لوبیا هستند که در بدن انسان نزدیک لگن خاصره ، در طرفین ستون فقرات جا دارند و وظیفه ی آن ها جداکردن ادرار است که به وسیله ی لوله ی ناقل آن از کلیه وارد مثانه می گردد و از‌ آنجا دفع می شود.

تغییرات رژیم غذایی

خوردن و آشامیدن شما براحتی میتواند کلیه ی شما را تحت تاثیر قرار دهد. مراحل زیر به شما نشان میدهد که چطور میتوانید بیماری کلیه ی خود را کنترل کنید:

موادی را انتخاب کنید که حاوی نمک و سدیم کمتری هستند

  • ترجیحا مواد غذایی تازه مصرف کنید زیرا در غذاهای بسته بندی شده مقادیر بالایی سدیم وجود دارد.
  • از گیاهان پودر شده و ادویه های کم ضررتر بجای نمک استفاده کنید.
  • پس از طبخ غذا و به هنگام مصرف دوباره به آن نمک اضافه نکنید.
  • نان مصرفی باید کم‌نمک و تهیه شده از آردهای سبوس‌دار باشد.
  • حتما موقع خرید برچسب سلامت را که روی محصول قرار دارد مطالعه کنید و میزان سدیم آنرا بخوانید.
  • اگر از مواد غذایی منجمد استفاده میکنید حتما انواع کم نمک آنرا مصرف کنید.
  • اگر از سبزیجات، حبوبات، گوشت و ماهی کنسرو شده استفاده میکنید حتما قبل از مصرف آنرا بشویید.

مقدار و نوع مناسبی از پروتئین را مصرف کنید

بعد از اینکه بدن شما از غذاهای مصرفی تان پروتئین را جذب نمود ضایعاتی به عنوان اوره از آنها ساخته میشود و در بیماری کلیه بدن شما نمیتواند اوره را جذب کند در نتیجه بیماران کلیوی اغلب از نظر دریافت پروتئین محدودیت دارند و باید پروتئین دریافتی‌شان در سطح خاصی تنظیم شود تا میزان اوره بدنشان کاهش یابد.

  • سعی کنید تا آنجایی که میتوانید مقدار کمی غذاهای پروتئینی مصرف کنید.
  • در نظر داشته باشید که رژیم غذایی حاوی پروتئین اندک می ‌تواند پیشرفت بیماری را آرام کند و مانع از تشکیل اوره اضافه شود.
  • دریافت مواد غذایی پرپروتئین باعث افزایش کارکرد کلیه و تشدید بیماری می‌شود.
  • حتما در مورد مصرف مواد پروتئینی با پزشک خود مشورت کنید.

غذاهایی را انتخاب کنید که برای قلب شما مفید هستند

  •  برای محافظت از رگهای خونی، قلب و کلیه هایتان مواظب باشد چه نوع غذایی میخورید.
  • برای طبخ مواد غذایی ترجیحا از پختن، گریل کردن، بخارپز کردن و کباب کردن بجای سرخ کردن استفاده کنید.
  • برای طبخ مواد غذایی از مقدار کمی روغن زیتون بجای کره و روغن های دیگر استفاده کنید.
  • چربی های گوشت و پوست مرغ را حتما قبل از خوردن جدا کنید.
  • از غذاهایی که برای قلب مفید هستند میتوان به موارد زیر اشاره کرد: ماهی، حبوبات، سبزیجات، میوه ها، لبنیات کم چرب و …

غذاهایی را مصرف کنید که مقادیر کمی فسفر داشته باشد

بیمارانی که از نارسایی کلیه رنج می برند در دفع فسفر موجود در خون دچار اختلال می باشند. فسفرماده ای است که در مواد غذایی پروتئینی و افزودنیهای غذایی رایج وجود دارد. برهمین اساس بیماران کلیوی باید فسفر دریافتی خود را محدود کنند ، زیرا مقادیر بالای فسفر در بدن آنها زمینه را برای ابتلا به بیماریهای قلبی فراهم می کند و در نهایت نیز حتی می تواند باعث مرگ این افراد می شود.

  • برای محافظت از استخوانها و رگهای خونی بهتر است موادی مصرف کنید که فسفرشان کم است.
  • به بسیاری از غذاهای بسته بندی شده فسفر اضافه می شود پس هنگام خرید حتما برچسب روی بسته را بخوانید.
  • از غذاهایی که مقادیر کمتری فسفر دارند میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
  • سبزیجات و میوه تازه، نان و برنج، ذرت و غلات
  • غذاهای حاوی فسفر بالا: شیر و ماست(در کل روز بیشتر از نصف لیوان مصرف نشود)، پنیر( بیشتر از ۳۰ گرم در روز مصرف نشود)، انواع گوشت، حبوبات و دانه های روغنی  (بر حسب مقدار محدودیت در رژیم محاسبه شود )

غذاهایی را انتخاب کنید که مقدار مناسبی پتاسیم دارند

ممکن است کلیه شما قادر نباشد که پتاسیم را از خون شما جمع آوری کند و میزان پتاسیم خون شما افزایش یابد. برای عملکرد درست سیستم عصبی و عضلات نیاز به مقادیر مناسبی پتاسیم است. کم یا زیاد بودن آن باعث ضعف هر دو سیستم میشود. در برخی از بیماران به ویژه آن هایی که دیالیز می شوند ممکن است میزان پتاسیم افزایش یابد که قطعا خطرناک است. برای تنظیم این ماده معدنی هر بیمار حتما باید با پزشک خود مشورت کرده و روش مناسبی را از وی دریافت کند. به علاوه کنترل منظم پتاسیم ضروری است.

  • حبوبات (مانند نخود، عدس، لوبیا) حاوی مقدار زیادی پتاسیم هستند و بهتر است به شکل محدود مصرف شوند.
  • سبزی‌ها و میوه‌ها حاوی مقدار زیادی پتاسیم هستند اما به دلیل دارا بودن بسیاری از مواد مغذی ضروری برای بدن، باید به مقدار متناسب از انواع کم‌پتاسیم آنها استفاده کرد.
  • پختن سبزی‌ها سبب بالا رفتن مقدار پتاسیم قابل جذب آنها می‌شود بنابراین بهتر است سبزی‌ها به شکل خام مصرف شوند.
  • جانشینهای نمک اغلب دارای مقادیر بالایی پتاسیم هستند در نتیجه حتما برچسب روی ماده غذایی را مطالعه نمایید.

مواد غذایی مفید برای کلیه‌ها

 غذاهایی که کلیه را همیشه سالم وشاداب وبا طراوت نگه می دارد و برای درمان درد کلیه موثر هستند، عبارتند از :

آب، البته همراه با غذا نباید مصرف شود ( حداقل ۸ ـ ۶ لیوان در روز ) سیب درختی ، کاهو ، خیار ، مغز بادام خام ، لیمو ترش تازه ، روغن زیتون ، انجیر ، برگه زردآلو ، جوانه ی گندم و عسل. ( میوه جات ذکر شده باید به طور کامل و همراه با پوست و دانه های آن ها خورده شوند ) آلبالو، فلوس، عرق خارشتر، خارخاسک،  سبزیجات، نان جو،  آش جو

مواد غذایی مضر برای کلیه ها

چای فوق العاده برای کلیه مضر است و علت آن تحریک بیش از حد سلول های اپی تلیال کلیه و در نتیجه وادار کردن آن به کار مداوم و طاقت فرساست ، سرخ کردنی ها ، ادویه جات تند ، شیرینی جات قنادی ، غذاهای ساندویچی و نوشیدن مایعات همراه با غذا ، نوشابه ، آب یخ به خصوص در زمانی که بدن انسان عرق کرده است ، ترشی جات سرکه ای بازار، شور ، نمک زیاد ، غذاهای چرب و پرحجم ، نان خامه ای ، ماست ، گوشت اردک ، غذاهای خارج از منزل ، به ویژه غذای طبخ شده در ساندویچ فروشی ها مانند پیتزا ، سوسیس ، کالباس و انواع سس و مواد تند و تیز.

میوه‌هایی که بیماران کلیوی باید بخورند

مصرف میوه و سبزی برای افراد مبتلا به بیماری مزمن کلیه مفید و موثر است چون افزودن میوه و سبزی به رژیم غذایی این بیماران مانع از تشکیل اسید بیش از حد در کلیه‌های آنها می‌شود.

بیماران کلیوی بهتر است میوه های کم پتاسیم مانند سیب، نارنگی، لیمو، گریپ‌فروت، گیلاس، توت‌فرنگی، هلو، آناناس، هندوانه، تمشک و زغال‌اخته استفاده کنند.

اما مصرف میوه هایی مانند موز، کیوی، گلابی، آلو، شلیل، زردآلو، طالبی و خربزه به دلیل پتاسیم بالا مناسب نیست.خرما نیز بهتر است مصرف نشود و کدو حلوایی هم جزء سبزی‌هایی با نشاسته بالا است که پتاسیم زیادی هم دارد.

منابع:

farsnews.com، معاونت غذا ودارو، تبیان، تابناک، tebenabavi.ir

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *