تغذیه و رژیم غذایی افراد دیابتی

نرخ ابتلاء به دیابت در حال رشد است، اما هنوز هم با ایجاد تغییراتی در سبک زندگی می‌توان از اغلب موارد این بیماری پیشگیری کرد. رعایت نکات لازم برای پیشگیری و کنترل دیابت زیر نظر دکتر متخصص تغذیه ، به معنای زندگی کردن در محرومیت نیست، بلکه منظور آن است که یک رژیم غذایی لذیذ و متوازن داشته باشید که در عین حال انرژی شما را هم تأمین کند و موجب بهبود بنیه و روحیه شما شود. شما مجبور نیستید که خوردن شیرینی را به طور کامل ترک کنید و یا خود را تا آخر عمر با غذاهای بی مزه وفق بدهید. با رعایت نکاتی که در این مبحث ارائه می‌شود، می‌توانید بدون آنکه احساس گرسنگی یا محرومیت غذایی را بر خود تحمیل کنید، کماکان از خوردن غذاهای خوشمزه لذت ببرید.

اهمیت کم کردن وزن در جایگاه‌های درست از بدن

بزرگ‌ترین عامل خطرزا برای ابتلاء به بیماری دیابت، داشتن اضافه وزن است. اما همه چربی‌های بدن به طور یکسانی تولید نشده‌اند. خطر ابتلاء به دیابت هنگامی بالا است که اضافه وزن شما در ناحیه اطراف شکم متمرکز باشد. اگر شما یکی از شرایط زیر را داشته باشید، خطر ابتلاء به دیابت در مورد شما بالا خواهد بود:

خانم‌هایی که دور کمر آنها 90 سانتی متر یا بیشتر باشد.

آقایانی که دور کمر آنها 100 سانتی متر یا بیشتر باشد.

باید ها و نبایدهایی درمورد تغذیه در افراد دیابتی

تغذیه دیابتی ها با افراد دیگر به طبع تفاوت هایی دارد که برخلاف انچه بسیاری فکر می کنند تنها نخوردن قند و شیرینی اصل مهم این رژیم غذایی نیست.به منظور کنترل قند خون روزانه 6 وعده غذا شامل سه وعده غذایی اصلی (صبحانه، ناهار و شام) و سه میان وعده توصیه میشود. بیماران دیابتی باید غذاهای اصلی و میان وعده ها را در ساعات معینی مصرف کنند. تعداد وعده های غذایی روزانه آنها باید به 6 واحد افزایش یابد. مردان در وعده های اصلی از 4 تا 5 واحد و زنان از 3 تا 4 واحد از گروه های غذایی حاوی قند استفاده نکنند. میزان مصرف گروه های غذایی حاوی قند در میان وعده ها در هر دو جنس، زن و مرد از 1 تا 2 واحد نباید بیشتر باشد .میان وعده شب بهتر است از یک ماده پروتئینی مانند پنیر یا شیر که همراه با نان تهیه شود، باشد .

 رژیم غذایی و تغذیه دیابتی‌ها

رژیم غذایی دیابتی ها طبق گفته های متخصصان تغذیه باید در درجه ی اول حافظ تعادل قند خون این افراد باشد که برای رسیدن به این مهم باید بدانیم که دیابتی ها چه بخورند و چه نخورند؟

چگونه و چه وقت غذا بخوریم؟

  • به منظور کنترل قند خون روزانه 6 وعده غذا شامل سه وعده غذایی اصلی (صبحانه، ناهار و شام) و سه میان وعده توصیه میشود.
  • سعی کنید غذاهای اصلی و میان وعده ها را در ساعات معینی مصرف کنید.
  • مصرف میان وعده قبل از خواب در کودکان از اهمیت ویژه ای برخوردار است زیرا از کاهش قند خون در طول شب و قبل از خواب جلوگیری می کند.
  • میان وعده شب بهتر است از یک ماده پروتئینی مانند پنیر یا شیر که همراه با نان تهیه شود، باشد .

غذاهای مضر برای دیابتی ها کدامند؟

  • قندها: قند افزوده شده به غذاها می‌تواند باعث افزایش قند خون شود. دیابت نوع ۲ اگر با قند خون بالا همراه شود، شما را در معرض خطر آسیب به شبکیه‌ی چشم، و آسیب به اعصاب، زخم پا، بیماری‌های پوستی و بیماری‌های کلیوی قرار خواهد داد. درست است که قند در مقادیر کم مشکلی ندارد، اما باز هم باید آنرا محدود کنید تا قند خونتان در اندازه‌ی نرمال بماند. همچنین غذاهای شیرین معمولاً سرشار از کالری هستند و فاقد ویتامین، مواد معدنی و مغذی! پر کردن معده با مواد غذایی مغذی همچون میوه‌ها، سبزیجات، غلات، و پروتئین بدون چربی، راه بهتری برای دریافت کالری است.
  • میوه‌ها: غذاهایی همچون میوه‌ها که قند طبیعی دارند، معمولاً شاخص قندی پایین‌تری به نسبت غذاهایی دارند که به آن‌ها قند افزوده می‌شود. مصرف غذاهایی با شاخص قندی پایین برای بیماران دیابتی، می‌تواند سطح قند خون این افراد را متعادل نگاه دارد. اما غذاهایی که به آن‌ها شکر افزوده می‌شود، همچون شیرینی‌ها، شاخص قندی بالایی داشته و می‌توانند باعث افزایش قند خون شوند. بنابراین انتخاب توت فرنگی بجای یک آب‌نبات، قطعاً انتخاب بهتری است.
  • چربی‌ها: چربی‌ها را در برنامه‌ی غذایی‌تان محدود کنید، چرا که سرشار از کالری هستند، و مصرف بیش از اندازه‌ی کالری نیز باعث چاقی خواهد شد. چاقی، نه تنها وضعیت دیابت را بدتر خواهد کرد، بلکه خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی، سرطان، فشار خون، آسم و ورم مفاصل را افزایش خواهد داد. با انتخاب لبنیات کم چرب، گوشت‌های کم چرب، میوه‌ها، سبزیجات و غلات، میزان مصرف چربی‌تان را کاهش دهید. همچنین می‌توانید با پخت و پز بدون روغن و یا با روغن کمتر، انتخاب‌های هوشمندانه تر هنگام خوردن غذا، نظارت بر اندازه‌ی وعده‌های غذایی، و محدود کردن میان وعده‌ها و دسرهای پر کالری، میزان مصرف چربی‌تان را کاهش دهید. انجمن دیابت آمریکا، معتقد است که باید از چربی‌های اشباع و ترانس که خطر ابتلا به حمله‌ی قلبی یا سکته‌ی مغزی، و کلسترول را افزایش می‌دهند بپرهیزید. مقاله‌ای در سال ۲۰۱۰ از «مربی دیابت»، که یکی از نشریات انجمن دیابت آمریکاست، گزارش کرده که یک رژیم غذایی گیاهی و کم چرب به کنترل قند خون در دیابت نوع ۲ کمک بسیاری خواهد کرد.
  • کربوهیدرات‌های عمومی: هر کسی بعنوان بخشی از یک برنامه‌ی غذایی سالم، و متعادل به کربوهیدرات احتیاج دارد. اما دیابتی‌ها باید کربوهیدرات‌ها را هوشمندانه انتخاب کنند. اگر بخواهیم شاخص قند خون را در نظر بگیریم، غلات کامل به نسبت محصولات فراوری شده یا تصفیه شده، شاخص قند خون پایین‌تری دارند. مثلاً انتخاب ماکارونی گندم کامل، به نسبت ماکارونی آرد سفید، تأثیر کمتری بر سطح قند خون شما دارد. برخی از سبزیجات هم حاوی نشاسته هستند، که باید بیماران دیابتی، در برنامه‌ی غذایی‌شان این دسته از سبزیجات را محدود کنند. سبزیجاتی همچون نخود فرنگی، ذرت، سیب زمینی، کدو حلوایی، و کدو.
  • الکل: انجمن دیابت آمریکا مصرف الکل برای افرادی که مبتلا به بیماری دیابت نوع ۲ هستند و قند خون نرمالی ندارند را خطرناک اعلام کرده است.

توصیه

رعایت توصیه های زیر در کنترل قند خون نقش موثری دارد:

  • همراه هر وعده غذایی، از سبزیجات استفاده کنید.
  • نان سنگگ و یا بربری ازنان لواش و ساندویچی بهتر است.
  • مصرف غذاهای چرب مثل کباب کوبیده، سوسیس، کالباس و غذاهای سرخ شده را محدود کنید.
  • لبنیات کم چربی مصرف کنید.
  • از حبوبات و پروتئین سویا، در برنامه غذایی خود  بیشتر استفاده کنید.
  • در هفته بیش از 2 عدد زرده تخم مرغ مصرف نکنید .
  • در طول روز حداقل 8 لیوان آب بنوشید.
  • غذا را به صورت کم نمک مصرف کنید.
  • ترجیحاً از روغن مایع( به خصوص کلزا) استفاده کنید. برای سرخ کردن مواد غذایی، از روغن های مخصوص سرخ کردن استفاده کنید. به یاد داشته باشید که مصرف غذاهای سرخ کردنی را  باید محدود کنید .
  • از مصرف الکل و کشیدن سیگار خودداری نمایید یا دست کم مصرف آنها را محدود کنید.

منابع:

دکتر مهرزاد غلامپور‌، نمناک، namazi.sums.ac.ir، مجله سلامت، diabetestma.org

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *