درمان حساسیت به لاکتوز شیر در نوزادان و بزرگسالان

تا به حال شده که بعد از مصرف شیر یا دیگر محصولات لبنی احساس نفخ، دل پیچه و ناراحتی داشته باشید؟ اگر چنین تجربه ای داشته اید، ممکن است جزو گروه بزرگی از افرادی باشید که به مشکلی تحت عنوان «عدم تحمل لاکتوز» دچار هستند.

عدم تحمل لاکتوز به این معنی است که بدن ما قادر به هضم آسان این قند نیست. قندی که به صورت طبیعی در شیر و دیگر محصولات لبنی یافت می شود. البته این موضوع به معنی حساسیت غذایی به شیر نبوده و نباید با آن اشتباه گرفته شود.

هنگامی که لاکتوز هضم نشده وارد روده بزرگ می شود، ایجاد اعلام ناراحت کننده  می کند. علایمی مانند احساس نفخ، درد، دل پیچه و دفع گاز. برخی از افراد مبتلا به عدم تحمل لاکتوز، قادر به هضم هیچ کدام از محصولات لبنی نیستند. اما بسیاری دیگر می توانند محصولات لبنی را در حجم کم مصرف کنند و یا حداقل برخی از انواع محصولات لبنی را بدون مشکل مصرف می کنند.

نشانه‌های حساسیت به لاكتوز، چیست؟

اگر كودك شما نسبت به لاكتوز شیر حساسیت داشته باشد ممكن است 30 دقیقه تا 2 ساعت پس از مصرف شیر یا فرآورده‌های لبنی به اسهال، دل‌پیچه (Abdominal Cramping) ، نفخ یا باد معده دچار شود. حساسیت به لاکتوز شیر یکی از علل رایج دل‌پیچه، نفخ یا باد معده در نوزادان است. برخی از افرادی كه نسبت به لاكتوز حساسیت دارند، می‌توانند مقادیر كمی از لبنیات را بدون بروز هیچ نشانه‌ای مصرف نمایند. سایر افراد هر بار غذایی بخورند كه حتی مقدار كمی لاكتوز داشته باشد، دچار ناراحتی می‌شوند.

آیا علائم، بعد از قطع مصرف لاکتوز از بین می‌رود؟

اگر بعد از مصرف محصولات لبنی یکی از علائم کلاسیک این مشکل گوارشی را احساس می کنید باید بدانید که بهترین درمان در وهله اول حذف کامل محصولات لبنی از برنامه غذایی است. به عقیده متخصصان کانادایی بهتر است تمام مواد غذایی حاوی لاکتوز را به مدت یک تا دو هفته از برنامه غذایی تان حذف کنید و به تأثیر آن در علائمتان دقت کنید. اگر با حذف این مواد غذایی علائم برطرف شود به این معنی است که شما از عدم تحمل لاکتوز رنج می برید و مصرف محصولات لبنی برایتان دردسرساز می شود.

درمان حساسیت به لاکتوز شیر

در حال حاضر درمانی برای این مشکل وجود ندارد. اما با محدود کردن مصرف محصولات لبنی می توان سبب کاهش علایم شد. اما یکی از نگرانی های بزرگ افراد، تامین ویتامین ها به خصوص ویتامین D و همچنین مواد معدنی به خصوص کلسیم است.

کلسیم برای کودکان، نوجوانان، زنان باردار و زنان یائسه اهمیت بسیار زیادی دارد و محصولات لبنی منبع غنی کلسیم به شمار می آیند. اما در کنار آنها برخی مواد غیر لبنی دیگر هم موجود است که حاوی کلسیم هستند. موادی مانند:

  • بروکلی، بامیه، کلم و شغلم
  • ماهی سالمون، تن و ساردین
  • بادام
  • آب میوه هایی که با کلسیم غنی سازی شده اند.
  • مصولاتی که از سویا به دست می آیند و با کلسیم غنی سازی شده اند. مانند شیر سویا

انوع فرآورده های شیری قابل مصرف

افرادی که دچار عدم تحمل لاکتوز هستند، برخی از فرآورده های شیری را بهتر از انواع دیگر می توانند تحمل کنند.( برخی از فرآورده های شیری مانند پنیر ، بستنی و ماست نسبت به شیر، حاوی لاکتوز کم تری هستند.)

  • شیرپرچرب:  در شروع درمان، شیر پرچرب، بسیار قابل تحمل تر از شیر کم چرب است؛ چرا که چربی موجود در شیر، تخلیه معده را به تاخیر انداخته و در نتیجه لاکتوز موجود در شیر به تدریج وارد روده خواهد شد.
  • شیرکاکائو: مصرف شیر کاکائو  نیز در این افراد بهتر از شیر ساده تحمل می شود. کاکائوی اضافه شده به شیر از طریق سه فرآیند می تواند باعث تحمل بهتر شیر در این بیماران شود:

کاکائو،فعالیت آنزیم لاکتاز را افزایش می دهد.

کاکائو، فعالیت باکتری های ایجاد کننده ی گازدراثر تخمیرلا کتوزرا مهارمی کند.

کاکائو، تخلیه ی معده را کند می کند.

  • ماست:  ماست به دلیل دارا بودن باکتری های اسید لاکتیکی از جمله: لاکتو باسیلوس بولگاریکوس و استرپتوکوکوس ترموفیلوس، بهتر از شیر در این افراد پذیرفته می شود. با این که ممکن است در هر واحد ماست حدود 17 گرم قند لاکتوز وجود داشته باشد، ولی به دلیل فعالیت این باکتری ها (لاکتو باسیلوس بولگاریکوس و استرپتوکوکوس ترموفیلوس) و در نتیجه تولید آنزیم لاکتاز توسط این باکتری ها، لاکتاز موجود در آن به راحتی هضم و جذب می شود. به علاوه ماست، ترشح اسید معده را تنظیم کرده، هم چنین منجر به تحریک سلول های روده جهت ترشح آنزیم لا کتاز می شود. ماست به دلیل این که نیمه جامد است دیرتر از شیر، معده را ترک می کند که همین امر نیز به تحمل بهتر ماست نسبت به شیر کمک می کند. ماست  های میوه ای و یا ماست هایی که حاوی طعم دهنده هستند، نسبت به ماست های ساده، کم تر دارای فعالیت لاکتازی می باشند.

توصیه

در طول سنین سالمندی  که ترشح اسید معده و هم چنین آنزیم لا کتاز کاهش می یابد، بهترین منبع جهت تامین  کلسیم،  ماست است؛ چرا که همان طور که ذکر شد، ماست ترشح اسید معده را تنظیم کرده و جذب کلسیم را نیز افزایش می دهد.

استفاده ازمکمل آنزیمی لاکتاز و شیرهای بدون لاکتوز:استفاده از شیرهایی که لاکتوز آن هیدرولیز شده و یا استفاده از مکمل لاکتاز در افرادی که عدم تحمل لا کتوز دارند، می تواند از عوارض گوارشی پیش گیری کند. امروزه آنزیم لاکتاز را به شکل قرص های خوراکی تهیه کرده اند که مصرف آن به همراه شیر و فرآورده های آن باعث هضم و جذب بهتر قند لاکتوز در لوله ی گوارش خواهد شد. امروزه شیرهایی با عنوان شیر بدون لاکتوز نیز به بازار آمده است. این قبیل شیرها طی فرایند آنزیمی ویژه ای در کارخانه حدود %9/99 لاکتوز خود را ازدست می دهند. افرادی که از قرص های لا کتاز استفاده می کنند، بهتر است آن را به همراه شیر و فرآورده های شیری مصرف کنند. شیرهای بدون لاکتوز معمولاً طعم شیرین تری نسبت به شیرهای معمولی دارند؛ چرا که لا کتوز این شیرها به گلوکز و گالاکتوز تبدیل شده اند که گلوکز موجود در این فرآورده، طعم شیرین به آن می دهد.کودکان و شیرخوارانی که به بیماری های عفونی دستگاه گوارش مبتلا می شوند، معمولاً به دنبال آسیب وارد شده به مخاط لوله ی گوارش دچار عدم تحمل لاکتوز ثانویه می شوند. این قبیل کودکان باید تا مدتی بعد از درمان بیماری، از شیرهای بدون لا کتوز استفاده کنند.

منابع:

iranmd.ir، تبیان، پزشکان بدون مرز، fardanews.com،ghazaa.com

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *