درمان ناباروری ناشی از چاقی با تغذیه

تغذیه نادرست و گرایش زیاد به خوردن فست‌فود و غذاهای آماده در جوان‌ها باعث شده بیشتر افراد مشكل اضافه وزن و چاقی شكمی داشته باشند. در بین مراجعانی كه مدتی است برای پدر و مادر شدن تلاش می‌كنند و نتیجه نمی‌گیرند، می‌توان به خوبی نقش بارز چاقی را دید. این خانم‌ها اغلب عادت ماهیانه نامنظمی دارند و تخمك‌گذاری آنها دچار مشکل می‌شود. شایع‌ترین علت انجام نشدن تخمک‌گذاری و ابتلا به نشانگان تخمدان پلی‌کیستیک، در خانم‌های چاق بیشتر دیده می‌شود و به‌دلیل لایه‌های چربی و مقاومت به انسولین هورمون‌های مردانه خونشان بالا می‌رود و اختلال قاعدگی، اختلال تخمک‌گذاری و نازایی ایجاد می‌کند. در این موارد، اولین قدم درمان مشكل ناباروری، کاهش وزن است.

ارتباط چاقی و ناباروری در زنان


امروزه یکی از مشکلات اکثر خانم‌ها چاقی و اضافه ‌وزن است. کمتر خانمی بر این باور است که چاقی می‌تواند باعث ناباروری شود اما این موضوع از نظر علمی کاملا به اثبات رسیده است. مطالعه‌های متعدد نشان داده‌، زنانی كه اضافه وزن دارند یا چاق هستند در مقایسه با زنانی كه وزن طبیعی دارند، مدت زمان بیشتر و دشوارتری را برای باردارشدن سپری می‌كنند. به‌علاوه پس از باردارشدن نیز احتمال ناموفق ‌بودن بارداری در آنها بیشتر است. اضافه وزن در مردان و زنان منجر به افزایش اختلالات هورمونی در بدن می‌شود و  فرآیند باروری را تحت‌تاثیر قرار می‌دهد.

زنانی که شاخص وزن بدن شان 36  (BMI) و بیشتر از آن است باید از درمان نازایی منع شوند. زنانی که کاهش وزن دارند یا چاق (BMI بالاتر از 29) هستند باید پیش از آغاز درمان وزن کم کنند. اضافه وزن داشتن، مادر و کودک را در معرض خطر دیابت ، فشار خون بالا و دیگر مشکلات قرار می دهد البته این اخطار فقط به زنانی که مشکل اضافه وزن دارند داده شده است.

اثر چاقی مردان بر نازایی


زیرا چاقی به‌ علت اختلال در بستر خون رسانی(ناشی از اختلال در نیتریک اکساید) و ایجاد رادیکال ‌های آزاد اکسیژن و اختلال در محور هورمونی به‌ صورت Relative hypogonadotropic hypogonadism باعث اختلال در اسپرماتوژنزیس و نازایی می ‌گردد. نشان داده‌ اند افراد چاقی که شاخص توده‌ی بدنی  (BMI) آن‌ ها بالای 31(در مقابل 28) و ضخامت پوست آن ‌ها بالای mm 34) ) در مقابل mm 25) ) است شانس کمتری برای پدر شدن دارند.

چاقی عامل بروز تخمدان پلی‌کیستیک


چاقی موجب می‌شود تا از چربی‌های دور شکم هورمون‌هایی ترشح شود که این هورمون‌ها همراه با هورمون‌هایی که توسط تخمدان ترشح خواهد شد موجب مهار تخمک‌گذاری می‌شود. به همین دلیل با آنکه تعداد زیادی فولیکول رشد کرده است اما تخمکی آزاد نمی‌شود تا سبب باروری شود.

نقش تغذیه صحیح و ورزش در باروری زنان


 رژیم غذایی صحیح همراه با فعالیت بدنی متعادل و منظم همراه با کنترل وزن در ایجاد تخمک گذاری منظم و افزایش قدرت باروری زنان نابارور، موثر است. ارتباط بین تغذیه و درمان سندروم تخمدان پلی کیستیک که یکی از علل عمده ناباروری در زنان است، مورد بررسی قرار گرفت. رژیم غذایی صحیح و فعالیت بدنی متعادل و منظم و کنترل وزن از روش های اصلی درمان سندروم تخمدان پلی کیستیک است. این سندروم، یکی از اختلالات شایع هورمونی در سنین باروری در زنان است که معمولا با یک سری از اختلالات هورمونی همچون چاقی، قاعدگی نامنظم و پرمویی همراه است. البته تغذیه صحیح، ورزش متعادل و تغییر شیوه زندگی از مهم ترین راه های درمان این سندروم است.

نکات تغذیه‌ای زیر باید هم در مردان و هم در زنان رعایت شوند:

  • نوع چربی: جایگزینی روغن‌های مایع و غیر اشباع به جای روغن‌های جامد هیدروژنه که دارای اسیدهای چرب ترانس هستند حائز اهمیت است.
  • ویتامین C: ویتامین C به جلوگیری از ایجاد نقص در اسپرم کمک کرده و جنبندگی آن را افزایش می‌دهد. مصرف حداقل 90 میلی‌گرم ویتامین C روزانه از طریق مصرف مواد غذایی غنی از ویتامین C (مرکبات، کلم بروکلی، توت‌فرنگی، طالبی، انبه و …) توصیه می‌شود. با توجه به اینکه سیگار به این ویتامین آسیب می‌زند، در افراد سیگاری حداقل 125ميلی‌گرم ویتامین C به صورت روزانه باید مصرف شود. یک لیوان آب پرتقال در روز تقریباً 124 میلی‌گرم ویتامین C را می‌تواند تأمین کند. کمبود ویتامین C سبب می‌شود که اسپرم‌ها به هم بچسبند و این حالت سبب 16 درصد موارد ناباروری در مردان می‌شود.
  • نوشیدن نوشیدنی های سالم: بهترین نوشیدنی که بدن را سیراب نگه می دارد، همان آب است. قهوه و چای تنها در حد متوسط قابل قبول هستند. به نظر می رسد سودای سیب افزایش ناباروری می شود.
  • قهوه: برخی از مطالعات حاکی از بی‌اثر بودن و حتی درمان ناباروری توسط نوشیدن قهوه بوده است و برخی از مطالعات قهوه را دخیل در ناباروری می‌دانند، بنابراین توصیه می‌شود مردان و زنان مصرف قهوه را به یک تا دو فنجان در روز محدود کنند.
  • اسید فولیک (B9): تحقیقات نشان می‌دهند مردانی که سطح ویتامین B9 بدنشان پایین است، اسپرم کمتری دارند. غلات صبحانه، سبزیجات برگ سبز، عدس، لوبیا سفید و آب پرتقال از منابع غذایی این ویتامین هستند.
  • کلسیم و ویتامین D: مصرف 1000 میلی‌گرم کلسیم و 400 واحد(10 میکروگرم) ویتامین D در روز می‌تواند قدرت باروری در مردان را بالا ببرد. منابع خوب کلسیم عبارتند از شیر، ماست کم‌چرب و کلم بروکلی و از منابع ویتامین‌D می‌توان به شیر و ماهی آزاد اشاره کرد.
  • ترکیبات آنتی‌اکسیدانی: مصرف مواد حاوی آنتی‌اکسیدان نظیر ویتامینC، ویتامینE، ویتامینA، سولفات روی و سلنیوم در بالا بردن قدرت باروری مردان تأثیر بسیار زیادی دارد. کوآنزیم Q10 که در روغن ماهی، مغزهای آجیلی، گوشت و ماهی یافت می‌شود، بتاکاروتن که در هویج یافت می‌شود و لیکوپن که در هندوانه و گوجه‌فرنگی به‌وفور یافت می‌شود، تأثیر زیادی در درمان ناباروری مردان دارد.

افراد باید زمانی که قصد باروری دارند، مواد غنی از این ریز‌مغذی‌ها را مصرف کرده و بنا بر نظر متخصص این ریزمغذی‌ها را به صورت مکمل‌های غذایی مصرف کنند. کیفیت اسپرم تا حد زیادی به مصرف آنتی‌اکسیدان در رژیــم غـذایــی بســتگی دارد. آنتی‌اکسیدان‌ها، مثل آنچه در میوه‌ها و سبزیجات وجود دارد، می‌توانند به جلوگیری از آسیب رسیدن به اسپرم که باعث کند و تنبل شدن آن‌ها می‌شوند، کمک کنند. آنتی‌اکسیدان‌های گلوتاتیون و کریپتوگزانتین، که بیشتر در سبزیجات، گوجه‌فرنگی، فلفل و پرتقال وجود دارند، قدرت و سلامت اسپرم را تضمین می‌کنند. مطالعات نشان می‌دهند زنانی که از یک رژیم غذایی سالم و مقوی بهره‌مند هستند، 66 درصد کمتر از بقیه زنان دچار ناباروری می‌شوند.

  • میوه‌ها و سبزیجات: میوه‌ها و سبزیجات با افزایش جنبندگی اسپرم باروری را در مردان تقویت می‌کنند. توصیه می‌شود مردان و زنان حداقل از 5 واحد میوه و سبزی در روز استفاده کنند.

براساس تحقیقات انجام شده در ایران، مصرف برخی گیاهان و محصولات گياهی نظیر شنبلیله، گزنه، تمشک، موز، گل کلم، پیاز، فلفل قرمز و سبز، موسیر، تخم کدو، کاسنی سالادی، شیرین بیان، اسفناج و انبه در درمان ناباروری مردان نقش بسزایی دارد.

منابع:

راستینه،نی نی بان، تبیان، سلامت نیوز، goodfoodtime ، hunger-charity

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *