رژیم غذایی و تغذیه برای درمان یبوست کودکان، نوزادان و بزرگسالان

یبوست یک شرایط آزاردهنده و دردناک نه تنها برای بزرگسالان بلکه برای نوزادان و کودکان نیز هست. خیلی سخت است که ببینید کودک دلبندتان از این درد شبانه‌روز گریه می‌کند. یبوست دلایل زیادی دارد از مصرف زیاد لبنیات پرچرب و غذاهای سفت گرفته تا آلرژی و حتی ژنتیک. دلدرد و دلپیچه، نفخ و عدم مدفوع  حداقل ۳ بار در هفته نشان می دهد که نوزاد شما و یا خود شما یبوست دارید. در واقع درمان یبوست برای نوزادان و بزرگسالان فرقی با هم نمی‌کند و  برای هر دو می توانید از این راه‌های خانگی با تنظیم تغذیه نوزاد و بزرگسالان کمک بگیرید.

علت


ابتلا به یبوست دلایل مختلفی دارد که از آن جمله می‌توان به رژیم غذایی نامناسب، عادت‌های روده‌ای آسیب زننده یا مشکل در دفع مدفوع، خواه فیزیکی یا عملکردی خواه خودخواسته، اشاره کرد. رایج‌ترین علت یبوست عبارت‌اند از:

رژیم غذایی نامناسب: خوردن غذاهای سرشار از چربی‌های حیوانی (فراورده‌های لبنی، گوشت و تخم مرغ) یا شکر تصفیه شده و دارای فیبر اندک (غلات، میوه و سبزی).

مصرف اندک مایعات: ننوشیدن آب کافی باعث خشک و سفت شدن مدفوع می‌شود.

کافئین و الکل: این مواد مدر هستند و تا حدی به دلیل افزایش جذب آب از روده باعث از دست رفتن آب بدن می‌شوند

عادت‌های بد روده: به تأخیر انداختن عمل دفع می‌تواند آغازگر دوره بیماری باشد و عوارضی را بوجود آورد که در زیر ذکر شده است:

دارو: داروهای بسیاری باعث بروز یبوست می‌شوند.

سفر: تغییر سبک زندگی، کاهش مصرف مایعات و خوردن غذاهای آماده به منجر به یبوست مزمن می شود.

عملکرد نامناسب غده تیروئید

مسمومیت با سرب

رژیم غذایی نامناسب و کاهش جذب مایعات

فعالیت جسمی کم

استراحت مطلق

مصرف بیش از اندازه ملین‌ها

درمان یبوست در بزرگسالان


تغییر سبک زندگی و تغذیه: تغذیه نوجوانان و بزرگسالان، اساس درمان یبوست را تشکیل می دهد و اگر این کار انجام نشود، درمان دارویی صرف، کم اثر و پرضرر خواهد بود. در این رابطه نکات ذیل قابل تذکّر است:

غذا را زیاد بجوید: بسیاری از افراد تنها با رعایت این دستور ساده به نتیجه مطلوب می رسند.

مصرف خوراکی های یبوست زا را به حداقل برسانید: در این باره نقش برنج، ماکارونی، لازانیاف رشته فرنگی، موز، غذاهای گوشتی و حیوانی و انواع غذاهای مصنوعی غیرقابل انکار است.در مورد برنج به عنوان متهّم ردیف اوّل ماجرا این نکات قابل ذکر است:

مصرف آن را به حداقل برسانید، اگر چه حذف تقریبا کامل ان هم می تواند مد نظر باشد.

از برنج قهوه ای استفاده کنید یا آنکه مقداری سبوس برنج را به هنگام طبخ پلو، با آن مخلوط کنید.

اگر مورد قبلی به ذائقه تان خوش نمی آید، مقداری سبوس برنج را در پارچه ای کتان ریخته داخل اب برنج بیندازید، تا حدااقل کمی از عصاره سبوس به خورد غذا برود.

از مصرف برنج سفید پرهیز کنید و انواع افزودنی ها – مثل سبزی، لوبیا و… – را در طبخ برنج استفاده کنید.

برنج را زیاد بشویید تا لعاب آن گرفته شود اما آبکشی نکنید و آن را به شیوه دم پخت، طبخ کنید.

از مصرف اقلام پر محصول  وسایر اقلام برنج هایی که تغییرات ژنتیکی در آن ها اعمال شده است خودداری کنید.

برنج هندی، پاکستانی و سایر برنج هایی که به لحاظ طبی، مبهم و تعریف نشده اند خودداری کنید. مصرف برنج نیم دانه ایرانی بر مصرف برنج درجه یک سایر کشورها ارجح است.

به ترک اعتیاد به برنج به طور جدی فکر کنید. مثلا مصرف انواع خورش ها را با نان و بدون برنج امتحان کنید.

ورزش کنید: حتی یک پیاده روی ساده هم می تواند باعث بهبود یبوست بیمار شود. البته ورزش های سنگین و حرفه ای، با کاهش آب بدن می توانند یبوست را تشدید کنند.

مصرف میوه و سبزی ها را افزایش دهید: در این مورد باید به وضعیت مزاجی خودتان توجه داشته باشد. افزایش عمومی غذاهای گیاهی و کاهش عمومی غذاهای حیوانی در رژیم غدایی تقریبا برای همه افراد مفید است. به طورخاص مصرف کاهو، خیار، انواع آلوها، هندوانه و … برای افراد گرم مزاج و گلابی، انجیر، هویج یا زردک پخته و … برای افراد سردمزاج می توانند ملین های خوبی باشند.

روغن مصرفی را عوض کنید: استفاده از روغن زیتون در جیره غذایی و حذف روغن های نباتی جامد و مایع موجود در بازار، گام بلندی در درمان یبوست است.

دفع را به تاخیر نیندازید: زندگی شهری برای بسیاری از ما این مشکل را به وجود آورده که در خیلی از مواقع، همان وقت که نیاز به دفع داریم، نخواهیم یا نتوانیم اجابت مزاج داشته باشیم و این، زمینه را برای یبوست فراهم می کند. مطمئن باشید یک دفع به موقع و توام با آرامش، از خیلی از کارهای روزمره شما اهمیت بیشتری دارد.

رژیم نگیرید: بسیاری از رژیم های لاغری حتی مواردی که از سوی متخصصین تغذیه توصیه می شوند می توانند باعث یبوست شوند. بهتر است برای لاغر شدن با یک متخصص طب سنتی مشورت کنید.

از نان های سبوسدار استفاده کنید: غیر از معدودی نانوایی های خاص که در پخت نان های ویژه خود از سبوس استفاده می کنند، نانوایی های عمومی از آن استفاده نمی کنند. در بین نان های رایج ظاهرا تنها نان سنگک است که کمی سبوس دارد.

 

توصیه‌هایی برای رفع یبوست


  • خوردن یک لیوان خاکشیر صبح ناشتا
  •  مخلوط یک فنجان آب کرفس با آب هویج
  • مخلوط یک قاشق غذاخوری پودر گل سرخ و یک فنجان ماست بدون چربی
  •  خوردن شش عدد زیتون همراه با غذا
  • مخلوط عرق کاسنی همراه با عسل روزی یک استکان صبح ناشتا
  • صبحانه کامل خورده شود.
  • شب غذای سبک میل شود.

رفع یبوست با گیاهان دارویی


  • آلوئه ورا
  • گشنیز
  • بادرنجبویه
  • کاهو

غذاهایی که یبوست را بدتر می کند.


گوشت ( خوک ، گاو ، بز  و خرگوش )، کنسرو ماهی، پنیرهای کهنه و فاسد، نان سفید، شکلات، شیرهای غلیظ و قند دار، بیسکوییت، باقلا، سفیده و زرده تخم مرغ، شیرینی های خشک، رشته فرنگی، انواع ساندویچ، سیب زمینی سرخ شده سبب بدتر شدن یبوست می شوند.

یبوست در کودکان و نوزادان


در دوره شیرخوارگی با تغییر رژیم شیرخواراز شیر مادر به شیر خشک یا غذای کمکی، یبوست می تواند شروع شود. وجود فیشر یا شقاق مقعد و همچنین تورم و قرمزی عفونی پوست دور مقعد باعث می شود که شیرخوار مبتلا به موارد مذکوربرای پرهیز از درد هنگام اجابت مزاج، از دفع امتناع کرده و یبوست مزمن ایجاد می‌شود. علت دیگر یبوست در شیرخواران عدم تحمل پروتئین شیر گاوی است. وجود یا عدم وجود فیبر غذایی در تغذیه‌ی روزانه شیرخواران به عنوان عامل یبوست، کمتر مطرح بوده و بیشتر در کودکان بزرگتر می تواند علت یبوست باشد. والدینی که از یبوست رنج می‌برند، کودکانشان هم معمولاً به این بیماری مبتلا می‌شوند. مشکلات روانی هم در ایجاد این بیماری می‌تواند دخیل باشد.

درمان یبوست در نوزادان و کودکان


شایعترین و رایجترین اختلالات دوران نوزادی یبوست است برای درمان یبوست در نوزادان از گیاهان دارویی برای نوزاد استفاده نکنید یبوست در نوزادان اکثراً به علت عدم رعایت رژیم غذایی مادر است زیرا هر چیزی که مادر در طول روز مصرف ‌کند از طریق شیر او به نوزاد منتقل می‌شود.

چند راه برای درمان یبوست در کودکان و نوزادان


  • نوزادان را در فواصل استاندارد شیر بدهید تا مواد غذایی در روده به خوبی هضم شود.
  • غیر از مواد غذایی روزانه، شیر، غلات سبوس دار و آبمیوه­های تازه را در رژیم غذایی روزانه کودک تان قرار دهید.
  • به مقدار کافی به او آب بدهید.
  • در نوزادان  بالای 5 تا 6ماه از آبمیوهایی مثل سیب و گلابی استفاده کنید. البته با دستور پزشک و به اندازه کم.
  • از غذاهای پرفیبر مثل انواع لوبیا نخود سبز، زرد آلو، آلو و اسفناج استفاده کنید.
  • شکم نوزادتان را به آرامی ماساژ دهید.
  • در نوزادان بالای 6 ماه زیر نظر پزشک می­توانید از شیاف­های گلیسرین برای نرم کردن مدفوع استفاده کنید.

منابع:

zanjefil.com، دکتر سید امیر منصور رضا دوست، بیتوته، دکتر جواد غروبی، طب شیعه، رژیم سلامتی، نمناک

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *