رژیم غذایی گیاهخواری و خام گیاه خواری: مزایا و معایب

حرف‌های ضد و نقیض زیادی در مورد رژیم گیاه‌خواری می‌شنویم. برخی می‌گویند این رژیم کامل نیست و می‌تواند سلامت فرد به خصوص کودکان را در معرض خطر قرار دهد. برخی دیگر به شدت طرفدار این رژیم هستند و می‌گویند گیاهخواری از بسیاری سرطان‌ها پیشگیری و از بروز چاقی و اضافه وزن جلوگیری می‌کند.

گیاهخواری چه نوع رژیمی است و چه ویژگی‌هایی دارد؟

گیاهخواری یک مدل ثابت غذا خوردن نیست که فقط در آن منابع حیوانی حذف شود. انواع مختلفی از گیاهخواری با درجه‌های مختلف حذف منابع حیوانی وجود دارد که از ماهی گیاهخواری، ماکیان گیاهخواری، شیر- تخم‌مرغ گیاهخواری تا انواعی که نه‌تنها صرفاً گیاهخوارند بلکه گیاهان را خام می‌خورند (خام گیاهخواران) متفاوت هستند اما یکی از متعادل‌ترین رژیم‌های گیاهخواری شیر- تخم‌مرغ گیاهخواری است که در آن فرد لبنیات و تخم مرغ را به عنوان منبع پروتئینی دریافت می‌کند. گیاه خواران به گروه های زیر تقسیم بندی می شوند :

  • گیاه خوار محض(Vegans) : گیاه خوارانی كه گوشت قرمز، ماهی، مرغ، تخم مرغ و لبنیات نمی خورند.
  • لاكتووگان (vegetarians Lacto) : گیاه خوارانی كه لبنیات هم می خورند.
  • اووگان (Ovovegetarians) : گیاه خوارانی كه تخم مرغ هم می خورند.
  • لاكتواووگان (Lacto-ovovegetarians) : گیاه خوارانی كه تخم مرغ و لبنیات هم می خورند.
  • نیمه گیاه خوار (Semi-vegetarians) : گیاه خوارانی كه ماهی و مرغ هم مصرف می كنند، ولی گوشت قرمز را مصرف نمی كنند.

در طول رژیم، گیاهخواران باید به چه نکته هایی توجه کنند؟

 در طول روز منابع گیاهی مختلف به خصوص آنهایی که انرژی بالایی دارند، مصرف کنند، تعداد وعده های بیشتری داشته باشند و در میان وعده هایشان مغزدانه ها و میوه های خشک بگنجانند تا کمبود انرژی شان جبران شود. یکی از مواردی که در رژیم غذایی سنتی ما وجود دارد و در رژیم گیاهخواری هم باید به آن توجه شود، مکمل کردن دوطرفه غذایی است. مثلا گروه حبوبات یعنی عدس را با غلاتی مثل برنج مخلوط می کنیم و عدس پلو با کشمش می پزیم. این کار باعث می شود کمبود اسیدهای آمینه در پروتئین برنج با اسیدهای آمینه موجود در حبوبات جبران شود و بالعکس.

محصولات ارگانیک

 در برخی کشورها افراد برای فاصله گرفتن از غذاهای صنعتی و روش های پرورش صنعتی موادغذایی از جمله استفاده از سموم و کودهای شیمیایی، به رژیم گیاهخواری روی می آورند و معمولا برایشان مهم است که از گیاهان ارگانیک، یعنی گیاهانی که در پرورش آنها از هیچ گونه سم شیمیایی یا کودشیمیایی استفاده نشده باشد، مصرف کنند اما در مورد اینکه محصولات مزیتی غیر از نداشتن سم و از نظر ارزش غذایی داشته باشند، شواهد کافی وجود ندارد.

ممنوعیت سنی در رژیم گیاهخواری

 انتخاب رژیم گیاهخواری محدودیت سنی ندارد اما در سنین رشد و در شرایط بارداری و شیردهی چندان توصیه نمی شود. بهتر است در سنین رشد از رژیم گیاهخواری صرف کمی فاصله گرفت و ترکیبی از گیاهخواری با منابع حیوانی داشت اما اگر اصرار بر ادامه رژیم گیاهخواری داریم، باید حتما برخی مکمل ها را مصرف کنیم.

مزایای رژیم های گیاهخواری

1.میوه ها و سبزیجات دارای فیبر فراوان و مقدار زیادی از برخی از ویتامین ها از قبیل A و C هستند.

2.خوردن مقدار کمتر چربی و گوشت قرمز برای برخی از افراد مفید می باشد، بویژه آن هایی که مشکل گوارش و یبوست دارند، این مزایای اصلی رژیم های گیاه خواری می باشد.

معایب

ازدیاد مس: حبوبات و منابع پروتئین گیاهی دارای مقدار زیادی عنصر مس و مقدار کمی از عنصر روی می باشند و امروزه اکثر افراد دارای مس مازاد در بدنشان می باشند. (جهت کسب اطلاعات بیشتر مقاله ازدیاد مس را مطالعه نمایید)

مقدار زیاد کربوهیدرات: حبوبات و غلات دارای مقدار زیادی کربوهیدرات می باشند، مصرف بی رویه آن ها باعث تولید بیش از حد آنزیم های گوارشی و هورمون انسولین و تخلیه بدن از عناصر مفید مانند روی، کرم و منگنز می شود.

کمبود پروتئین: منابع گیاهی معمولا دارای مقدار پروتئین کم و یا دارای پروتئینی با کیفیت پایین می باشند. اسیدهای آمینه Taurine ،Methionine ،Carnitine ،Cysteine به میزان بسیار کم در منابع گیاهی وجود دارند، این اسیدهای آمینه برای تصفیه کبد و سم زدایی و دفع فلزات اضافی از بدن ضروریند، بدون آن ها بدن نمی تواند سموم را به طور صحیح و کامل دفع نماید. همچنین کمبود پروتئین در برنامه غذایی در طولانی مدت عوارضی مانند ریزش موها، کاهش توده عضلات، ضعف بدنی و غیره را بدنبال خواهد داشت.

کمبود شدید ویتامین دی: ماهی، گوشت و تخم مرغ منابع اصلی ویتامین دی هستند که برنامه های غذایی گیاه خواری فاقد آن هاست.

ویتامین B12 : ویتامین B12 فقط در منابع حیوانی و گوشت یافت می شود، کمبود آن بسیار خطرناک و با عوارضی جسمی و روانی شدید مانند از دست دادن حافظه، کم خونی کشنده، تخریب سیستم اعصاب، مشکلات گوارش، ریزش مو و… همراه است.

طبیعت سرد: منابع گیاهی بخصوص میوه ها و اکثر حبوبات دارای طبیعت بسیار سرد می باشند، که مصرف طولانی مدت آن ها سبب کاهش سرعت متابولیزم بدن شده و عوارضی را به همراه خواهد داشت. امروزه اکثر افراد دارای بدنی با طبیعت سرد می باشند.

بنا بر تجربه و تحقیقات هیچ گاه رژیم های گیاه خواری را برای مدت طولانی توصیه نمی کنیم، در خیلی از افراد سبب ایجاد ناراحتی های جدی و عوارض سخت می گردد که جبران آن ها و تنظیم مجدد بدن گاهی بسیار دشوار و مستلزم صرف زمان و برنامه های درمانی طولانی مدت است.

منابع:

جام‌جم‌انلاین، سلامت ‌نیوز، تبیان،‌ دکترسلام، ویکی‌پدیا،‌دکتر دانیال نصیرزاده، btuneup.com، کلینیک چاقی

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *