غذاهای مناسب برای درمان اسهال در کودکان و بزرگسالان

افزایش غیر طبیعی دفعات اجابت مزاج که معمولا با تغییر در قوام و حجم مدفوع همراه است، اسهال نامیده می‌شود که می‌تواند به دو صورت حاد یا مزمن بروز کند. اسهال زمانی روی می‌دهد که: حجم مدفوع زیاد، قوام مدفوع نرم و آبکی و تعداد دفع مدفوع از 3 نوبت در شبانه‌روز تجاوز کند.

روش‌های طبیعی و خانگی موثر در درمان اسهال


خوراکی های موثر در درمان اسهال

  • ماست برای درمان اسهال کودکان مفید است. متخصصان در هنگام مصرف آنتی بیوتیک ها، مصرف ماست را توصیه می کنند، زیرا اغلب آنتی بیوتیک ها باعث نابودی باکتری های مفید دستگاه گوارش و اختلال در کار آن و بروز اسهال می شوند.
  • کفیر هم در درمان اسهال تاثیر به سزایی دارد.
  • سیب را می توان برای برطرف کردن اسهال حتی برای کودکان به کار برد. بدین منظور سیب را باید رنده کرد و خورد.
  • هر دو نوع چای سبز و سیاه حاوی ترکیبات گس (تلخ) بوده که تانن (Tannin) نامیده می‌ شود.مهم ‌ترین خاصیت تانن‌ها، قابض بودن آن‌هاست، به همین دلیل یکی از مهم‌ ترین خواص درمانی چای خاصیت ضد اسهال آن است. با توجه به اینکه چای سیاه حاوی ۱۲- ۸ درصد تانن می ‌باشد، بنابراین یکی از بهترین داروهای ضداسهال طبیعی است که دارای هیچگونه محدودیت و ممنوعیت مصرف نمی ‌باشد.
  • چای جوشیده که رنگ سیاه، مزه ی تلخ و بوی خاص چای جوشیده دارد، نیز دارای خاصیت ضداسهال بوده و در شرایط عادی می‌ تواند ایجاد یبوست کند، چرا که با جوشیدن زیاد، مقدار زیادی از تانن‌های موجود در پودر چای به محلول جوشیده منتقل می ‌شوند، در صورتی که در چای تازه دم کشیده مقدار تانن خیلی کم است.
  • خرما در درمان اسهال و اختلالات روده ای نقش دارد.
  • زردآلوی تازه میوه ضد اسهال است.
  • مصرف باقلا برای کسانی که اسهال خونی دارند تجویز میشود.
  • لیمو در درمان انواع اسهال موثر است.
  • مصرف تخم مرغ پخته به همراه نعناع خشک در درمان اسهال موثر است.
  • زنجبیل درمان بسیار موثر برای درمان اسهال و استفراغ به دلیل ضد باکتری، ضد ویروسی، ضد التهابی و آنتی اکسیدانی آن است.
  • سرکه سیب همچنین  بسیاری از بیماری های اسهال و استفراغ کمک می کند.
  • جوش شیرین، آنتی اسید طبیعی برای کاهش اسید معده است، که به نوبه خود سوزش سر دل را خنثی نماید. جوش شیرین برای کاهش استفراغ و اسهال هم استفاده میشود.
  • ریحان، که دارای خواص ضد اسپاسم  است  همچنین داروی خوبی برای اسهال و استفراغ. این می تواند معده را قوی تر کند و  از بسیاری از بیماری های اسهال و استفراغ جلوگیری کند.
  • نعناع ضد میکروبی و ضد اسپاسم است که  به تسکین گاز، نفخ، ناراحتی معده، تهوع و گرفتگی معده و روده کمک میکند.
  • بابونه درمان موثر برای ورم معده و روده به علت ضد التهاب، ضد میکروبی و ضد نفخ بودن آن است که نقش  مهمی در سلامت دستگاه گوارش دارد. شانه هایی مانند اسهال،کرامپ های شکمی، نفخ، تهوع و گاز را کاهش دهد.
  • موز، رسیده و خام، همچنین در درمان اسهال و استفراغ کمک می کند. وجود آمیلاز در موز به کاهش علاپم کمک میکند.
  • هویج پخته و سیب زمینی پخته به بهبود اسهال کمک می‌کنند که این به علت تفاوت نوع فیبر در این سبزیجات است که به صورت قابض عمل می‌کنند.
  • سرم خوراکی خانگی: با اضافه کردن ۱ قاشق چای خوری نمک به ۱ لیتر آب و سپس ۲ قاشق غذاخوری شکر به این محلول، سرم خانگی تهیه کرده و در فواصل زمانی کوتاه در طول روز بنوشید.
  • رژیم غذایی برای یک هفته، موز، برنج (سفید)، سیب و نان تست (خشک) بخورید.
  • غذاهایی مانند بیسکوئیت‌ها، کراکرها، بستنی و نوشابه‌ها نیز ممکن است در ایجاد یبوست موثر باشند.

توصیه

  • در موارد اسهال باید ازدهیدراتاسیون ( از دست دادن مایع ) و کاهش الکترولیت ها ( املاح و مواد معدنی مورد نیاز بدن ) جلوگیری کرد بر این اساس یک رژیم غذایی اسهال شامل نوشیدن مقدار زیادی آب است لذا مصرف سوپ، آب میوه، آب معدنی، میوه های نرم، و یا سبزیجاتی که حاوی پتاسیم هستند خوب است از خوردن نوشابه، آب میوه های رقیق نشده، فیبر زیاد، غذاهای چرب، غذاهای سرخ شده و غلات باید اجتناب کرد.توجه داشته باشید که خوردن آب به اندازه کافی برای برگشت مایعات به وضع نرمال لازم است ولی خوردن آب بیش از حد در هر سنی می تواند مضر هم باشد زیرا آب دارای هیچ نوع قند یا الکترولیت های اساسی مثل سدیم نیست به همین دلیل در رژیم غذایی باید از غذاها و نوشیدنی هایی که الکترولیت دارند مانند ( آب معدنی ) استفاده کنید.
  • مصرف برنج ساده، موز، سیب و نان تست توصیه می شود در موارد عدم تحمل به لاکتوز از خوردن محصولات لبنی پرهیز کنید و در موارد سوء جذب ماست پروبیوتیک مصرف کنید.
  • زمانی که اسهال شروع به بهبود می یابد شما می توانید غذاهای نرم و بی مزه را به رژیم غذایی ( مکمل موز، برنج ساده، نان برشتک با سیب زمینی آب پز، کراکر، هویج پخته، مرغ پخته شده بدون پوست و چربی اضافه کنید. و سپس غلات ( برنج، گندم و غلات جو ) و ماست را مصرف کنید. وقتی که اسهال متوقف شد فرد می تواند به رژیم سالم و متعادل برگردد.
  • 24 ساعت پس از اسهال می توانید غذاهایی که هضم آسان دارند استفاده کنید.
  • برای چند روز اول اسهال از خوردن غذاهایی مانند ( فلفل سیاه و سفید، پودر فلفل قرمز، کافئین، شکلات، نوشابه های گاز دار، الکل، غذاهای سرخ شده در روغن و چرب، آب میوه های اسیدی ( پرتغال و گریپ فروت ) سبزیجات گازی ( گلم بروکلی، کلم، ذرت، گل کلم و پیاز ) که باعث ناراحتی، گرفتگی و یا گاز در روده ها می شود پرهیز کنید.
  • به منظور کاهش اسیدیته معده در طول روز وعده های غذایی کوچک  و مساوی استفاده کنید. غذا را خوب جویده و به آرامی بخورید.
  • در صورت عدم دسترسی به پودر بسته بندی شده ORS ، می‌توان از دستور زیر برای تهیه آن برای درمان اسهال استفاده کرد:
  • دو قاشق مرباخوری شکر
  • یک قاشق چایخوری نمک
  • نصف قاشق چایخوری جوش شیرین
  • چهار لیوان آب جوشیده سرد شده و یا آب میوه

تمامی مواد بالا را با هم مخلوط کرده و در پارچ بریزید و در یخچال قرار دهید تا خنک شود، به خصوص برای بچه ها حتما خنک کنید تا بتواند آن را بخورد.

تغذیه کودک در زمان اسهال و استفراغ


  • چه مایعاتی مفید و چه مایعاتی مضرند: بهترین مایعات در زمان استفراغ مایعات ساده و بدون قند هستند . قند های مصنوعی که در آبمیوه های مصنوعی و اغلب کمپوت ها هستند تشدید کننده استفراغ هستند .بنابر این  دادن ساندیس و رانی و نوشابه و دلستر و ترکیبات تجاری مشابه بهتر است انجام نشود بهترین مایع خوراکی آب ساده سرد و آب معدنی است .
  • در مواردی که اسهال و استفراغ شدید است(بیشتر از 5 بار در روز )بدن علاوه بر آب املاح هم از دست میدهد و مصرف آب به تنهایی کافی نیست و دادن سرم خوراکی(او-ار اس) هم لازم است (توضیح در صفحه 5)-مایع مفید دیگری که میتوان داد دوغ است که هم به جبران آب و هم املاح کمک میکند.
  • آبمیوه های طبیعی هم در مراحل بعدی مفیدند و باید شیرین نشوند(شکراضافه نشود) و مثل آب با حجم کم و دفعات زیاد داده شود. در کودکانی که شیر مادر میخورند .شیر مادر بهترین مایع است.و شیر مادر در کنار سایر مایعات باید ادامه یابد.
  • در کودکانی که شیر خشک مصرف میکنند بهتر است حجم شیر خشک کل روزانه کم نشود ولی حجم مصرفی هر نوبت کم شود (مثلا اگر 4 پیمانه هر 4 ساعت میخورد بشود یک پیمانه هر ساعت) و نباید شیر خشک را رقیق کرد(شیر خشک طبق استاندارد کارخانه که معادل هر پیمانه در 30 میلیلیتر آب است تهیه شود)ولی باید در کنار شیر خشک آب و سایر مایعات به کودک داده شود .
  • چه موقع غذا شروع شود و چه غذاهایی: همانطور که گفته شد هم تغذیه اجباری جهت به اصطلاح تقویت کودک اشتباه است و هم ناشتا کردن بی مورد جهت بهبود بیماری. غذا باید زمانی که جبران نسبی مایعات صورت گرفت شروع شود ولی بطور کلی میتوان گفت که اگر به تمایل کودک اعتماد کنیم بهتر است و بهترین زمان جهت شروع غذا زمانی است که خود کودک ابراز تمایل و گرسنگی کند که بطور متوسط حدود 6 ساعت پس از آخرین استفراغ کودک تمایل به غذا پیدا میکند.
  • غذاهای با چربی بالا مانند عصاره گوشت(اغلب خانواده ها در زمان بیماری تمایل به دادن عصاره گوشت به کودک دارند)جهت کودک مناسب نیست ولی خود گوشت وقتی همراه غذا است مانعی ندارد. غذاهای با مایع بیشتر مانند سوپ برای شروع مناسب ترند و سپس سایر غذا ها به میل کودک مانند کته و ماست میتوان داد.

منابع:

بیتوته، دکتر سید امیر منصور رضا دوست، هفت گنج، مجله دلگرم، رژیم سلامتی

 

 

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *