کنترل و پیشگیری از آلزایمر(فراموشی) با تغذیه و رژیم غذایی

آلزایمر رایج‌ترین شکل زوال عقل است. علائم این بیماری با از دست دادن قدرت حفظ اطلاعات به خصوص حافظه‌ی موقت در دوران پیری آغاز شده و به تدریج با از دست دادن قدرت تشخیص زمان، افسردگی، از دست دادن قدرت تکلم، گوشه‌گیری و سرانجام مرگ در اثر ناراحتی‌های تنفسی به پایان می‌رسد. احتمالاً شما نیز با ما هم عقیده‌اید که امروزه بیماری آلزایمر بیش از سرطان باعث نگرانی افراد می‌شود.

از هر سه سالمند بالای 80 سال یک نفر به این بیماری مبتلا می‌شود. اما داشتن تغذیه مناسب می‌تواند در کاهش خطر ابتلا و یا حتی به تأخیر انداختن بروز این بیماری موثر باشد.

علت بروز علائم آلزایمر

این بیماری با از دست رفتن سیناپس‌های نورون‌ها در برخی مناطق مغز و نکروزه شدن سلول‌های مغز در مناطق مختلف سیستم عصبی مشخص می‌شود. در بیماری آلزایمر، ساختارهای پروتئینی کروی شکلی در خارج نورون‌های برخی مناطق مغز و ساختارهای پروتئینی رشته‌ای در جسم سلولی نورون‌ها تشکیل می‌شود. به این ساختارهای پروتئینی اجسام آمیلوئیدی گفته می‌شود. از مهم‌ترین پروتئین‌هایی که در ایجاد آلزایمر نقش دارند، می‌توان پروتئین پیش‌ساز آمیلوئیدی (APP) را نام برد. با اثر آنزیم بتا سکرتاز بر پروتئین APP پپتیدهایی به نام بتا آمیلوئید ایجاد می‌شود. در حالت عادی مقدار این قطعات در سلول‌ها کم است و به سرعت تجزیه می‌شود؛ اما در این بیماری مقدار آنها افزایش می‌یابد و باعث بروز علائم آلزایمر می‌شود.

علائم هشداردهنده بیماری آلزایمر

۱- افسردگی در سالمندان از علائم بروز آلزایمر است.

۲- فرد مبتلا به آلزایمر اشخاص و حتی خانواده خود را نمی‌شناسد. هیجان‌های کودکانه‌ نشان می‌دهد و از عهده نظافت لباس خود و لباس پوشیدن برنمی‌آید.

۳- از دست دادن حافظه: فراموش کردن مطالب و وقایعی که اخیرا به حافظه سپرده شده‌اند (حافظه کوتاه‌مدت)، از اولین علائم زوال عقل یا دمانس است؛ مثل فراموش کردن گاه و بی‌گاه اسامی یا قرارهای ملاقات.

۴- اختلال در انجام فعالیت‌های روزانه: انجام امور روزانه برای این بیماران دشوار است. آنها ممکن است مراحل مربوط به تهیه غذا تماس تلفنی یا روش‌های انجام یک بازی را فراموش کنند.

۵- اختلال در زبان یا گویش: لغات ساده را فراموش کرده یا کلمات غیرمعمول را جایگزین می‌کنند؛ به طوری که صحبت‌ها و نوشته‌های آنان قابل درک نیست.

۶- اشکال در جهت‌یابی و گم کردن زمان و مکان: در محل خود گم می‌شوند؛ یعنی فراموش می‌کنند کجا هستند و چگونه به آنجا رسیده‌اند.

۷- ضعف یا کاهش قضاوت: نمی‌توانند لباس مناسب فصل را تشخیص دهند. حتی ممکن است دچار ضعف در استدلال شوند؛ به طوری که مقدار زیادی پول را بدون دلیل به کسی ببخشند.

۸- جابجا گذاشتن اشیاء: افرادی که دچار آلزایمر هستند، ممکن است اشیاء را در جاهای غیرمعمول قرار دهند؛ مثلا اتو را در فریزر و ساعت مچی را در قندان بگذارند.

۹- تغییرات در خلق و خو یا رفتار: افراد مبتلا به آلزایمر دچار نوسانات سریع خلقی می‌شوند؛ مثلا زمانی آرام هستند، ولی بدون هیچ دلیل مشخصی اشک ریخته یا خشمگین می‌شوند.

رژیم غذایی برای کنترل و پیشگیری از آلزایمر

مواد غذایی سرشار از فولات یا اسیدفولیک

از مدت‌ها پیش پزشکان به این نتیجه رسیده‌اند که کمبود فولات در توانایی و قدرت درک انسان‌ها اختلالاتی به وجود می‌آورد. بر اساس نتایج پژوهش‌های اخیر، حتی کمبود جزیی فولات تأثیر منفی در قدرت درک افراد باقی می‌گذارد. زیرا فولات همانند ویتامین‌های B6 و B12 میزان اسید آمینه‌ی homocysteine را تنظیم می‌کند. این اسید آمینه اثرات منفی روی مغز ایجاد می‌کند و می‌تواند به طور قابل ملاحظه ای خطر ابتلا به بیماری آلزایمر را افزایش دهد. خوشبختانه فولاتی که از مواد غذایی مثل اسفناج و غلات غنی شده جذب بدن می‌شود زوال قدرت درک انسان را کاهش می‌دهد.

مواد غذایی سرشار از ویتامین‌های C و E

مغز ارگان بسیار فعالی است؛ در واقع مغز انسان مقری است که تمام فرایندهای شیمیایی و الکترونیکی مربوط به کنترل عملکردهای مختلف اعضای بدن در آن‌جا سازمان دهی می‌شود. اما همین فرایندها باعث تولید رادیکال‌های آزاد نیز می‌شود. این مولکول‌های ناپایدار به سلول‌ها آسیب می‌زنند و به این ترتیب باعث تشکیل ماده‌ی آمیلوئید شده و روند زوال عقل را سرعت می‌بخشند. اما مواد غذایی سرشار از آنتی اکسیدان‌ها، رادیکال‌های آزاد را خنثی می‌کنند. نتایج مطالعات نشان می‌دهد که مصرف مواد غذایی سرشار از ویتامین‌های C و E مثل توت‌فرنگی و بادام می‌تواند خطر ابتلا به آلزایمر را کاهش دهد.

مواد غذایی یا نوشیدنی‌های سرشار از فلاوونوئیدها

گیاهان برای مقابله با آسیب‌های ناشی از تابش آفتاب و همچنین صدمات دیگر ماده‌ای به نام پلی‌فنول تولید می‌کنند. فلاوونوئیدها که آنتی‌اکسیدان نیز محسوب می‌شوند، مؤثرترین و مفیدترین پلی‌فنول‌ها به حساب می‌آیند. سیب، گندم، زغال اخته و گریپ‌فروت سرشار از فلاوونوئیدها هستند. از این گذشته سبزیجاتی از قبیل مارچوبه، پیاز، کلم بروکسل، سیر، لوبیا، پیاز، نخودفرنگی و اسفناج نیز منبع فلاوونوئیدها محسوب می‌شوند. محققان ملاحظه کردند احتمال ابتلا به آلزایمر در افرادی که هر هفته سه مرتبه آب میوه یا آب سبزیجات مصرف کرده‌اند به مراتب کمتر از بقیه‌ی افراد شرکت کننده در تحقیقات بوده است. توصیه می‌کنیم صبح‌تان را با چای آغاز کنید و در طول روز به جای نوشیدنی‌های گازدار آب میوه‌های طبیعی بنوشید.

پودر کاری

در کشور پرجمعیت هند میزان ابتلا به بیماری آلزایمر بسیار کمتر از کشورهای غربی است. احتمال می‌رود زردچوبه که در ترکیبات پودر کاری وجود دارد بی دلیل نباشد. این ادویه سرشار از ماده‌ای به نام curcuma است و رنگ زرد آن نیز مدیون وجود همین ماده است. متعدد نشان داده است که curcuma آنتی اکسیدان، ضد التهاب و ضد آمیلوئید بسیار قوی است. این ماده به پروتئین‌های آمیلوئید وصل می‌شود و مانع از تشکیل جرم می‌شود. مطالعات نشان می‌دهد که افرادی که پودر کاری زیادی مصرف می‌کنند نسبت به افرادی که اهمیتی به مصرف این ادویه نمی‌دهند مغز فعال‌تر و حافظه‌ی سالم‌تری دارند. بنابراین توصیه می‌کنیم پودر کاری که رنگ زرد تندی دارد استفاده کنید و همچنین یک قاشق چای‌خوری زردچوبه به سوپ یا غذای‌تان اضافه کنید.

پیشگیری و درمان

۱- فعالیت‌های فکری و به کار گرفتن قوه حافظه از بیماری آلزایمر جلوگیری می‌کند. زندگی ساکت و بدون فعالیت جسمی و فکری باعث کم‌کاری و ناسالم شدن مغز شده و در افرادی که آمادگی ابتلا دارند، بروز بیماری را سرعت می‌بخشد. خواندن کتاب، داشتن زندگی فعال، شرکت در برنامه‌های جمعی، آموختن زبانی جدید، حفظ کردن شعر و آموختن موسیقی مغز را فعال‌ نگه می‌دارد و باعث تقویت حافظه می‌شود.

۲- بهبود آلزایمر با هورمون درمانی در مردان: درمان جایگزین با هورمون تستوسترون در مردان سالمند می‌تواند موجب بهبودی فرم خفیف آلزایمر شود. فرایند سالخوردگی در مردان با کاهش تستوسترون همراه است. این کمبود موجب مشکلاتی از جمله آلزایمر می‌شود.

۳- استاتین‌ها: علاوه بر کاهش سطوح کلسترول، احتمالا در کاهش تولید پروتئین آمیلوئید نیز تاثیرگذارند.

عوامل خطرساز

مهم‌ترین عوامل خطرساز : سن بالا، سابقه خانوادگی، سندرم داون.

مواد مضر: کلسترول و هموسیستئین

مواد مفید: مواد حاوی آنتی‌اکسیدان (مثل سیب، روغن ماهی…) و اسیدفولیک

کلسترول: رابطه کلسترول و آلزایمر مربوط به پروتئین APP است که به طور طبیعی در تمام افراد وجود دارد؛ ولی در افراد مبتلا به آلزایمر، طی روندی پردازشی تبدیل به پروتئین بتاآمیلوئید می‌شود. اجزای این پروتئین جدا و در هم پیچیده می‌شوند و پلاک‌هایی را تشکیل می‌دهند که وجه تمایز بیماری آلزایمر از دیگر بیماری‌هاست.

افزایش کلسترول به سه صورت باعث افزایش احتمال آلزایمر می‌شود:

۱- موجب افزایش APP می‌گردد.

۲- شکسته شدن پپتیدهای آمیلوئیدی و در نتیجه مرگ سلول‌ها می‌شود.

۳- سبب افزایش پروتئین‌ اپولیپوپروتئین‌ E )انتقال دهنده کلسترول به خارج از سلول) می‌شود و نتیجتا کلسترول بد افزایش می‌یابد که برای سلول عصبی سمی است.

منابع:

98post.ir، تبیان،‌ راستینه،‌goodfoodtime.com،‌ مرکز آموزشی تحقیقاتی، health2008.blogfa.com

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *